BirimMetre  5 Eylül 2010, Pazar 
SI dışı birimler

Bazı birimler standart SI birimlerine dahil olmadıkları halde uluslararası alanda çok yaygın olarak kullanılmaktatır. CIPM tarafından da kullanımı kabul edilen bu birimleden bazıları ticari, hukuki ve özel uzmanlık alanlarındaki gereksinmelere karşılık vermekde, bazıları ise mevcut kaynaklara ve gündelik kullanıma uyum açısından gerekmektedir.

SI birimleri ile beraber kullanımı kabul edilen birimler Tablo 5 de verilmiştir.

Tablo 5 - SI birimleri ile beraber kullanımı kabul edilen birimler
İsimSembolSI birimleri cinsinden değeri
dakikamin1 min = 60 s
saath1 h = 60 min = 3600 s
günd1 d = 24 h = 86 400 s
dereceº1º = (p/180) rad
dakika´1´ = 1/60º = (p/10 800) rad
saniye´´1´´ = 1/60´ = (p/648 000) rad
litreL, l (1)1 L = 1 dm3 = 0,001 m3
ton (metrik)t1 t = 1000 kg
neper (2) (4)Np1 Np = 1
bel (3) (4)B1 B = (1/2)·ln10 (Np) (2) (4)
elektronvolt (5)eV1 eV ~ 1,602 176 462·1031 J
bağıl atomik kütle birimi (5)u1 u ~ 1,660 538 73·10-27 kg
astronomi birimi (5)ua1 ua ~ 1,495 978 70·1011 m
(1) Litre sembolü olarak 1 rakkamı ile karışmaması bakımından L sembolü tercih edilmelidir
(2) Neper; alan seviyesi, güç seviyesi, ses şiddeti seviyesi ve logaritmik artış benzeri logaritmik büyüklüklerin değerini ifade etmekte kullanılır.  Neper cisinden ifade edilen büyüklüklerin sayısal değerini bulmak için e tabanına göre logaritma kullanılır. Bu birim henüz CGPM tarafından onaylanmamakla beraber CIPM, ISO, IEC gibi kuruluşlarca coherent SI birimlerine dahil edilmektedir.
(3) Bel; alan seviyesi, güç seviyesi, ses şiddeti seviyesi ve zayıflama (attenuation) benzeri logaritmik büyüklüklerin değerini ifade etmekte kullanılır.  Bel cisinden ifade edilen büyüklüklerin sayısal değerini bulmak için 10 tabanına göre logaritma kullanılır. Bel daha çok ast katı decibel (db) olarak bilinir.
(4) Bu birimlerin kullanımında fiziksel büyüklüğün belirtilmesine özen gösterilmelidir. Bel ve neper birim olarak herhangibir büyüklüğü işaret etmez.
(5) Eletronvolt, atomik kütle birimi ve astronomi birimin değerleri, deneysel çalışmalar sonucu bulunduğundan belirli bir hata payına sahiptir ve verilen değerler yaklaşıktır. Özel uzmanlık alanlarında yaygın olarak kullanılan bu birimlerin tanımlarını birim çeviricinin sırasıyla enerji, kütle ve mesafe bölümlerinde bulabilirsiniz.
(6) Bit(bit), byte(B), baud(Bd), erlang(E), hartley(Hart) gibi bilişim teknolojisinde kullanılan birimler ve katları henüz SI tarafından kabul edilmememiştir.

Tablo 6 da verilen SI dışı birimlerin, SI birimleri ile birlikte kullanımı geçici olarak kabul edilmektedir. Bu birimler, kullanımı teşvik edilmemekle beraber ticari, hukuki veya özel uzmanlık alanlarında çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Kullanıldıkları her dokümanda SI birimleri ile karşılıklarının verilmesi tavsiye edilmektedir.

Tablo 6 - SI birimleri ile beraber kullanımı geçici olarak kabul edilen birimler
İsimSembolSI birimleri cinsinden değeri
deniz mili (1) 1 deniz mili = 1852 m
knot 1 deniz mili bölü saat = (1852/3600) m/s
angstromA1 A = 0,1 nm = 10-10 m
ar (2)a1 a = 1 dam2 = 100 m2
hektar (2)ha1 ha= 1 hm2 = 10 000 m2
barn (3)b1 b = 100 fm2 = 10-28 m2
barbar1 bar = 0,1 MPa =100 kPa = 105 Pa
(1) Deniz mili için uluslararası alanda kabul edilmiş bir sembol yoktur. Yaygın olarak deniz ve hava navigasyonunda kullanılmaktadır. Tanımı için birim çeviricinin mesafe bölümüne bakabilirsiniz. Pratik önemi dünya yüzeyinde bir dakika açıya karşılık gelmesinden kaynaklanmaktadır. (360 º · 60 ' ·1852 m ~ 40 000 km)
(2) Hektar ve ar birimleri sadece arazi ölçümlerinde kullanılmaktadır.
(3) Barn, çekirdek fiziğinde etkin kesiti ifade etmektede kullanılan özel bir birimdir.

SI birimleri ile beraber kullanımı kabul edilmeyen birimler
CGS (centimeter-gram-second) birim sisitemi birimlerinden SI sisteminde de tanımlanmış santimetre, gram ve saniye gibi birimler dışındaki tüm birimlerin; ayrıca CGS elektrostatik (ESU), CGS elektromagnetik (EMU), CGS Gaussian sistemleri birimlerinin SI birimleriyle birlikte kullanımı kabul edilmemektir.
Foot-pound-Second sistemi ve benzeri Anglo-Amerikan birimlerinin kullanımından kesinlikle kaçınmalıdır.

Tablo 7 - Özel isimleri olan türetilmiş CGS birimleri
İsimSembolSI birimleri cinsinden değeri
ergerg1 erg = 107 J
dynedyn1 dyn = 105 N
poiseP1 P = 1 dyn·s/cm2 = 0,1 Pa·s
stokesSt1 st = 1 cm2/s = 10 000 m2/s
gaussG1 G = 104 T
oerstedOe1 Oe = (1000/4p) A/m
maxwellMx1 Mx = 108 Wb
stilbsb1 sb = 1 cd/cm2 = 10 000 cd/m2
photph1 ph = 10 000 lx
gal (1)Gal1 Gal = 1 cm/s2 = 0,01 m/s2
(1) Gal, jeodezi ve jeofizikte yerçekimi ivmesini ifade etmek amacıyla kullanılan özel bir birimdir.

Ayrıca, mikrometre yerine mikron; Siemens yerine mho gibi SI birimlerinin yada katları ve askatlarının farklı isimlerle kullanımı da kabul edilmemektedir. Tablo 8 de kabul edilmeyen birimlerden bazı örnekler verilmiştir.

Tablo 8 - SI birimleri ile beraber kullanımı kabul edilmeyen birimler
İsimSembolSI birimleri cinsinden değeri
curieCi1 Ci = 3,7·1010 Bq
roentgenR1 R = 2,58·10-4 C/kg
radrad (1)1 rad = 1 cGy = 0,01 Gy
remrem1 rem = 1 cSv = 0,01 Sv
fermif1 fermi = 1 fm = 10-10 m
metrik karat (2) 1 karat = 200 mg = 2·10-4 kg
torrTorr1 Torr = (101,325/760) Pa
standard atmosfer(3)atm1 atm = 101 325 Pa
kilogram kuvvetkgf1 kgf = 9,806 650 N
mikronµ1 b = 1 µ = 1 µm = 10-6
kalorith (4)calth(termodinamik)1 calth = 4,184 J
X-birimi(bakır) (5)XUCu1 XUCu ~ 1,002 077 89·10-13 m
stérest1 st = 1 m3
gammag1 g = 1 nT = 10-9 T
gamma (kütle)g1 g = 1 µg =10-9 kg
lamda (volume)l1 l = 1 µL = 10-9 m3
jansky (6)Jy1 Jy =10-26 W/(m2·Hz)
(1) Radyan sembolü ile karışma ihtimaline karşı rd sembolü kullanılabilir.
(2) Metrik karat, elmas, inci ve benzeri değerli taşların ticaretinde kullanılır.
(3) Referans atmosfer basıncını (101 325 Pa) ifade etmek için "standard atmosfer" kullanılabilir.
(4) Termodinamik," international steam table", 15 ºC kalori gibi çok farklı kalori değerleri kullanılmaktadır.
(5) X-birimi(bakır), X ve gama ışınlarının dalga boyunu ölçmede kullanılmıştır.
(6) Astronomlar tarafından uzaydan gelen elktromanyetik sinyallerin elektrik akı yoğunluğunu ölçmede kullanılır.
Birim Çevirici  |  Garantisoft  |  Site Haritası  |  Döküm Al  |  Favorilere Ekle  |  E-Posta  
Copyright © Garantisoft Internet Hizmetleri. Tüm hakları saklıdır. Bu site IE4.0+ kullanılarak izlenir. Web uygulama ve içerik : Münir Arıtürk