SI Birimlerinin Ondalık Katları ve Askatları (SI önekleri)
SI birim sisteminin en pratik özelliklerinden biri standard ondalık önekler kullanarak uygun büyüklükte yeni birimler oluşturabilme imkanıdır. Ondalık önekler birmin katları için 10 un n. dereceden pozitif kuvvetleri ve askatları için negatif kuvvetleri şeklinde düzenlenmiştir (10n ve 10-n). n sayısı, alan ve hacim ölçüleri dışında kullanılması tavsiye edilmeyen hekto, deka, desi, santi önekleri hariç üçer üçer artar. Böylece standard birime göre çok büyük veya çok küçük sayısal değerler yazmak zorunda kalmayız. SI birimlerin ondalık katlarını ve askatlarını oluşturmak için kullanılan 20 adet önek ve bunların sembolleri Tablo 9 da verilmiştir.
Önekler, birime; önekleri temsil eden semboller ise birim sembolüne doğrudan (boşluk bırakmaksızın) eklenir. Önekler, birimler gibi küçük harfle başlayarak yazılır. Öneklerin sembolleri ise Tablo 9 da verildiği gibi büyük veya küçük harf olabilir.
Örnek:
0,001 metre = 10-3 metre = 1 milimetre veya 0,001 m = 10-3 m = 1 mm
1 000 000 hertz = 106 hertz = 1 megahertz veya
1 000 000 Hz = 106 Hz = 1 Mhz
Tablo 9 - SI Birimlerinin ondalık katları ve astkatları için önekler
| ×10 n | Çarpan | Önek | Sembol
|
| n = 24 | 1 000 000 000 000 000 000 000 000 | yotta | Y
| | n = 21 | 1 000 000 000 000 000 000 000 | zetta | Z
| | n = 18 | 1 000 000 000 000 000 000 | exa | E
| | n = 15 | 1 000 000 000 000 000 | peta | P
| | n = 12 | 1 000 000 000 000 | tera | T
| | n = 9 | 1 000 000 000 | giga | G
| | n = 6 | 1 000 000 | mega | M
| | n = 3 | 1 000 | kilo | k
| | n = 2 | 100 | hekto | h
| | n = 1 | 10 | deka | da
| | n = 0 | 1 | — | —
| | n = -1 | 0,1 | desi | d
| n = -2 | 0,01 | santi | c
| | n = -3 | 0,001 | mili | m
| | n = -6 | 0,000 001 | mikro | µ
| | n = -9 | 0,000 000 001 | nano | n
| | n = -12 | 0,000 000 000 001 | piko | p
| | n = -15 | 0,000 000 000 000 001 | femto | f
| | n = -18 | 0,000 000 000 000 000 001 | atto | a
| | n = -21 | 0,000 000 000 000 000 000 001 | zepto | z
| | n = -24 | 0,000 000 000 000 000 000 000 001 | yocto | y
| |
Zaman ve açı birimleri ondalık sisteme uymadıklarından, saniye dışında SI önekleri ile birlikte kullanılamaz. Yerbilimleri astronomi gibi uzun zaman dilimleriyle ilgilenen bilimlerde bin yıl için; ka, milyon yıl için; Ma, milyar yıl için; Ga gibi semboller de kullanılmaktadır.
Önekler üs dahil bütün bütün matematiksel operatörlerden önceliklidir.
( 1 dm3 =1 (dm)3 )
µ sembolünün kullanılamadığı durumlarda u sembolü kullanılabilir.
Yaygın yanlış kullanımlardan ikisi de kilo sembolü olarak K ve deka sembolü olarak D kullanımıdır. Yazım kuralları ile daha detaylı bilgiyi Bölüm 7 de bulabilirsiniz
|